بررسی مؤلفه‌های هویت‌بخشی از منظر اندیشه بومی مطالعه موردی: محله اردو بازار لاهیجان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 گروه طراحی شهری، موسسه آموزشی دیلمان، لاهیجان، ایران

10.22034/future.2026.24514.1033

چکیده

امروزه با گسترش شهرنشینی و پیشرفت صنعت و تکنولوژی، مشکلات عدیده‌ای در سطح شهر و محله پدید آمده است و شهرها دچار رشد و توسعه بی‌رویه شده‌اند، ازاین‌رو ساخت‌وسازهای شهری بدون توجه به شاخص‌های عینی و ذهنی، فرهنگ و اقلیم شکل‌گرفته‌اند. درحالی‌که این ابعاد و شاخص‌ها، از ارکان و پایه‌های بسیار حیاتی در راستای تقویت هویت محله هستند. محله اردو بازار شهر لاهیجان به‌عنوان مطالعه موردی پژوهش حاضر محدوده‌ای است که در آن حس تعلق مکان، هویت مکان و دل‌بستگی و سرمایه اجتماعی که نیاز اساسی در پویایی هر محله می‌باشد در حال کم‌فروغ شدن و از میان رفتن هست و از طرف دیگر تخریب آثار با ارزش تاریخی و ناهماهنگی در ساخت‌وسازهای محله باعث ایجاد بحران هویتی و فرهنگی شده است. هدف این پژوهش بررسی مؤلفه‌های هویت در محله تاریخی شهر لاهیجان است. روش تحقیق به‌صورت توصیفی و تحلیل و از طریق مطالعات اسنادی و میدانی و با استفاده از تکنیک سوات و مدل «spss» انجام‌شده است. جامعه آماری پژوهش 320 نفر با ضریب آلفای 657/0، که از نمونه فرمول کوکران استفاده‌شده است می‌باشد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد. شاخص پارک محلی (17/1) و فضای سبز (41/1) و ایمنی پیاده (15/2) و تزئینات نما (55/2) به ترتیب کم‌ترین عدد میانگین را به خود اختصاص داده و دارای ضعف و مشکلات زیادی است و شاخص قدمت بنا (46/3) و بناهای تاریخی (88/3) به ترتیب بیشترین میانگین را به خود اختصاص داده و دارای ضعف کم‌تری هستند.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. پاکزاد، جهانشاه. (۱۳۸۵). راهنمای طراحی فضاهای شهری در ایران. تهران: وزارت مسکن و شهرسازی.
  2. جوان فروزنده، علی و مطلبی، قاسم. (1389). مفهوم حس تعلق به مکان و عوامل تشکیل‌دهنده آن. هویت شهر، (8)، 37-27.
  3. چنگیزی، نگار و احمدیان، رضا. (1392). بررسی شاخص‌های هویت فضای شهری در بافت تاریخی. فصل‌نامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، (11)، 63-53.
  4.  حبیبی، سید محسن. (۱۳۸۵). از شار تا شهر (تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  5. دانشپور، عبد الهادی و شیری، الهام. (1394). عناصر کالبدی کارکردی شکل‌دهنده به هویت بافت‌های تاریخی شهر ایرانی اسلامی. فصل‌نامه – علمی پژوهشی نقش‌جهان، (5-1)، 25- 17.
  6. رحیمی، لیلا؛ رفیعیان، مجتبی و باقری، محمد. (1393). ارزیابی تأثیر مقیاس مکانی بر دل‌بستگی ساکنین به مکان. فصلنامه معماری و شهرسازی، (18)، 58-43.
  7. رضویان، محمدتقی و محمدی، عبدالحمیدی. (1393). ارزیابی هویت محله‌های شهری با سنجش حس تعلق به مکان. پژوهش‌های دانش زمین، (18)، 37-27.
  8. زینلی قطب‌آبادی، امینه. (1394). شناسایی نقش مؤلفه‌های طبیعی در ایجاد هویت شهری. دو فصلنامه پژوهش‌های منظر شهر، (4)، 18- 7.
  9. عبدالله‌زاده فرد، علیرضا و مجتبی، شادمانی. (1394). ساماندهی بازنده سازی مرکز محله در بافت تاریخی به‌منظور ارتقاء تعاملات اجتماعی (مطالعه موردی محله سنگ سیاه شیراز). فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، (2)، 89-73.
  10. قاسمی، وحید و نگینی، سمیه. (1389). بررسی تأثیر بافت محلات بر هویت اجتماعی با تأکید بر هویت محل‌های شهر اصفهان. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، (7)، 136-113.
  11. قطب‌آبادی، زینلی. (1394). شناسایی نقش مؤلفه‌های طبیعی در ایجاد هویت شهری (نمونه موردی: شهربابک). دو فصلنامه پژوهش‌های منظر شهر، (4)، 18-7.
  12. کیانی، اکبر؛ سالاری سردری، فرضعلی و افراسیابی راد، محمدصادق. (1388). بررسی هویت‌بخشی شهر فیروزآباد در بهسازی و نوسازی بافت تاریخی شهر گور. فصلنامه جغرافیایی آمایش، (6)، 138-121.
  13. محمدی، جمال و دوست یارانی، لیلا. (1389). تحلیلی بر ساختار کالبدی – فضایی بافت قدیم شهرکرد. مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، (3)، 82-59.
  14. نژاد ابراهیمی، احد و فرشچیان، امیرحسین. (1393). به دنبال مفهوم هویت در معماری فضاهای شهری و اجتماعی. کنگره بین‌المللی سازه و معماری توسعه شهری، 18-16.
  15. نقدی، اسدالله؛ وحدت، سلمان و سجادزاده، حسن. (1394). نقش سرمایه‌های اجتماعی در دل‌بستگی به مکان در محلات سنتی. مطالعات جامعه شناختی شهری، (18)، 52-23.
  16. Abdollahzadeh Fard, A. R., & Shadmani, M. (2015). Organizing and revitalizing the neighborhood center in historical context to enhance social interactions (Case study: Sang-e Siah neighborhood, Shiraz). Geography Quarterly (Regional Planning), (2), 73–89. [in persian].
  17. Ahmad Nia, H., & Hussein Suleiman, Y. (2017). Identity in changing context: Factors of losing identity in new part developed of the city of Famagusta, North Cyprus. Contemporary Urban Affairs, 11–20.
  18. Barker, R. G. (1968). Ecological psychology: Concepts and methods for studying the environment of human behavior. Stanford University Press.
  19. Boussaa, D. (2018). Urban regeneration and the search for identity in historic cities. Department of Urban and Architecture Planning, 1–16.
  20. Canter, D. (1977). The psychology of place. Architectural Press.
  21. Changizi, N., & Ahmadian, R. (2013). Investigating the identity indicators of urban space in historical context. Quarterly Journal of Iranian-Islamic City Studies, (11), 53–63. [in persian].
  22. Daneshpour, A. H., & Shiri, E. (2015). Physical-functional elements shaping the identity of historical textures in the Iranian-Islamic city. Naqsh-e Jahan (World Image) Quarterly – Scientific Research Journal, 5(1), 17–25. [in persian].
  23. Ghasemi, V., & Negini, S. (2010). Investigating the effect of neighborhood context on social identity with emphasis on neighborhood identity in Isfahan. Urban and Regional Studies and Researches, (7), 113–136. [in persian].
  24. Habibi, S. M. (2006). From Shar to city (A historical analysis of the concept of city and its physical image). Tehran: University of Tehran Press. [in persian].
  25. Javan Forouzandeh, A., & Motalebi, G. (2010). The concept of sense of place attachment and its constitutive factors. Hoviyat-e Shahr (City Identity), (8), 27–37. [in persian].
  26. Kiani, A., Salari Sardari, F. A., & Afrasiabi Rad, M. S. (2009). Investigating the identification of Firouzabad city in the rehabilitation and renovation of the historical context of Goor city. Geographical Quarterly of Amayesh, (6), 121–138. [in persian].
  27. Lewicka, M. (2005). Ways to make people active: The role of place attachment, cultural capital, and neighborhood characteristics. Journal of Urban Architecture Planning, 1–16.
  28. Lindén, M., Persson, C., & Eriksson, C. (2010). Neighbourhood characteristics, social capital and self-rated health: A population-based survey in Sweden. 1–15.
  29. Lynch, K. (1960). The image of the city. MIT Press.
  30. Mohammadi, J., & Doost Yarani, L. (2010). An analysis of the physical-spatial structure of the old context of Shahrekord. Journal of Urban Research and Planning, (3), 59–82. [in persian].
  31. Naghdī, A., Vahdat, S., & Sajjadzadeh, H. (2015). The role of social capital in place attachment in traditional neighborhoods. Urban Sociological Studies, (18), 23–52. [in persian].
  32. Nejad Ebrahimi, A., & Farshchian, A. H. (2014). In search of the concept of identity in the architecture of urban and social spaces. International Congress of Structure and Architecture of Urban Development, 16–18. [in persian].
  33. Pakzad, J. (2006). Guide to urban space design in Iran. Tehran: Ministry of Housing and Urban Development. [in persian].
  34. Rahimi, L., Rafieian, M., & Bagheri, M. (2014). Evaluating the effect of spatial scale on residents' place attachment.  Journal of Architecture and Urban Planning, (18), 43–58. [in persian].
  35. Razavian, M. T., & Mohammadi, A. H. (2014). Evaluation of urban neighborhood identity by measuring sense of place attachment. Geosciences Research Journal, (18), 27–37.
  36. Relph, E. (1976). Place and placelessness. Pion.
  37. Ujang, N. (2010). Place attachment and continuity of urban place identity. Asian Journal of Environment-Behaviour Studies, 62–76.
  38. Zeinali Qotb-Abadi, A. (2015). Identifying the role of natural components in creating urban identity (Case study: Shahr-e Babak). Biannual Journal of City Landscape Researches, 4(4), 7–18. [in persian].
  39. Zeinali Qotb-Abadi, A. (2015). Identifying the role of natural components in creating urban identity (Case study: Shahr-e Babak). Biannual Journal of City Landscape Researches, 4(4), 7–18. [in persian].
شهر آینده، اندیشه بومی
دوره 1، شماره 2
آبان 1404
صفحه 61-76

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار