بررسی تأثیر تغییرات اقلیمی بر برنامه‌ریزی و توسعه شهری آینده مطالعه موردی: کلان‌شهر تهران

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 گروه شهرسازی ،واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران

2 گروه شهرسازی،گروه معماری و شهرسازی،دانشگاه آزاد اسلامی،تبریز،ایران

3 گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

10.22034/future.2025.23515.1019

چکیده

پژوهش حاضر چالش‌های تاب‌آوری اقلیمی در کلان‌شهر تهران را از منظر سیاست‌گذاری شهری و تجربه تصمیم‌سازان کاوش می‌کند؛ مسئله اصلی فقدان انسجام میان راهکارهای فنی، ساختاری و اجتماعی است که خطر «قفل شدن» آسیب‌ها را افزایش می‌دهد. روش تحقیق کیفیِ موردپژوهش مبتنی بر ۳۰ مصاحبه نیمه ساختاریافته با مدیران و خبرگان شهری، مثلث سازی با اسناد و مشاهدات میدانی، و تحلیل سه مرحله‌ای کدگذاری (باز، محوری، انتخابی) با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام شد؛ داده‌های توصیفی در Excel ثبت و همپایی کدگذاری با ضریب کاپا کوهن 0.67 اعتبار سنجی شد. تحلیل کمّی ـ کیفی نشان داد از ۷۲ کد اولیه، ۱۸ مقوله محوری و ۶ درون‌مایه نهایی شکل گرفتند؛ حدود یک‌سوم کدها در بیش از 60% مصاحبه‌شوندگان تکرار شدند و کدهایی چون «فقدان چشم‌انداز اقلیمی» و «توزیع نابرابر فضای سبز» به ترتیب در ≈63% نمونه برجسته بودند. برابر نتایج، اثربخشی سیاست‌های اقلیمی تابع همگرایی نهادی ـ حقوقی، تراکم و کیفیت زیرساخت‌های طبیعی ـ کالبدی در مقیاس محله و سازوکارهای داده محور و تأمین مالی محلی است؛ این «تز انسجام نهادی ـ مکانی برای تاب‌آوری شهری» همسو با مفاهیم حکمرانی تطبیقی و تاب‌آوری چندبعدی اما نوآورانه در پیوند عملی میان مؤلفه‌ها است. پیشنهادها شامل الزام قانونی «پیوست اقلیمی»، برنامه «عدالت سبز محله‌ای»، نوسازی انرژی با مشوق‌های مبتنی بر عملکرد، تسریع حمل‌ونقل پاک و استقرار سامانه پایش یکپارچه (شبکه سنسور GIS +) برای شاخص‌هایی مانند سرانه فضای سبز (m²/نفر) و تغییر دمای سطحی محله‌ای (Δ°C) می‌باشد. این نتایج مسیر مطالعات تجربی محله‌ای و طراحی پایلوت‌های شبه آزمایشی برای ارزیابی کمّی ترکیب NBS، بازچرخانی آب و نوسازی انرژی را ترسیم می‌کند.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. اسدی، روح اله و عرب، محمدرضا. (1403). تحلیل چالش‌های حکمروایی شهری در مواجهه با تغییرات اقلیمی و ارائه سناریوهای آن در کلان‌شهر مشهد. آینده‌پژوهی ایران، 9 (1)، 186-211. https://doi.org/10.30479/jfs.2024.20868.1575
  2. انجم شعاع، عرفان و طباطبایی میرحسینی، رامین. (1402). شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر در تغییر شکل زیرساخت‌های شهری برای آینده‌ای بدون کربن و پایدار. مهندسی سازه و ساخت، 10 (3)، 22-45. https://doi.org/10.22065/jsce.2022.337222.2774
  3. بصیری، مصطفی؛ علیزاده واحد، نسیم؛ عباسی نادرپور، محمدرضا و امین نیری؛ بهناز. (1403). مؤلفه‌های اثرگذار و اثرپذیر توسعه شهری و تغییرات اقلیمی، یک رابطه دوسویه در جهت انطباق‌پذیری با سناریوهای جهانی. نشریه علمی شهر ایمن، 7 (4)، 91-112. https://doi.org/10.22034/ispdrc.2024.2030160.1108
  4. بینش، نگین؛ نیک سخن، محمدحسین و سارنگ، امین. (1396). مروری بر سیستم‌های زهکشی پایدار شهری در تطبیق با اثرات تغییر اقلیم. فصلنامه آب و توسعه پایدار، 4 (2)، 81-94. https://doi.org/10.22067/jwsd.v4i2.55958
  5. پردل، محمد و قیاسی؛ بهزاد. (1403). ارزیابی و تحلیل توسعه شهری و تأثیر آن بر کاهش نفوذپذیری سطوح شهر تبریز با استفاده از الگوریتم یادگیری ماشین و داده‌های سنجش‌ازدور. نشریه کاربرد سنجش‌ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی، 4 (12)، 140-116. https://doi.org/10.22034/rsgi.2024.62309.1084
  6. جعفرلو، علی‌اکبر؛ غفران؛ منیره و نظریف سحر. (۱۴۰۴). مسائل کلان توسعه شهری و روستایی و آمایش سرزمین در افق ایران ۱۴۲۰ با رویکرد آینده‌پژوهی استراتژیک. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، ۲۵ (۷۷)، ۲۸۹-۲۶۶. https://doi.org/10.61186/jgs.25.77.11
  7. جلیلی‌صدرآباد، سمانه؛ ضابطیان طرقی؛ الهام و مرادی، پگاه. (1402). تاب‌آوری در برابر سیلاب در اثر تغییرات اقلیمی در طرح‌های توسعه. دانش پیشگیری و مدیریت بحران، ۱۳ (۱)، ۳۵-۴۹. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23225955.1402.13.1.3.0
  8. جهانداری، جاوید؛ حجازی، رخشاد؛ جوزی، سیّد علی و مرادی، عباس. (1401). اثرات توسعه شهری بر الگوهای مکانی، زمانی خدمت اکوسیستمی ذخیره کربن در حوزه آبخیز بندرعباس با نرم‌افزار InVEST. مدل‌سازی و مدیریت آب‌وخاک، 2(4)، 91-106. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.27832546.1401.2.4.9.0
  9. حسین‌زاده کوهی، حسین. (1402). بررسی اثر تغییر اقلیم بر سیلاب شهری و کاهش آسیب‌پذیری با بهره‌گیری از ابزارهای توسعه کم اثر. مدیریت جامع حوزه های آبخیز، 3 (2)، 30-46. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.27834581.1402.3.2.3.8
  10. داوری زرنقی، رقیه و کلانتری، محسن. (1403). فراتحلیل پژوهش‌های تغییر اقلیم و تاب‌آوری شهری در ایران. فضای شهری و حیات اجتماعی، 3 (10)، 51-32. https://doi.org/10.22034/jprd.2024.62414.1104
  11. سازمان هواشناسی کشور. (1403). داده‌های اقلیمی استان تهران. https://www.irimo.ir/
  12. ساکت حسنلوئی، میثم؛ آقابگلو، شاهین؛ اسدی، هیوا و سلگی، میلاد. (1402). واکاوی ابعاد و مؤلفه‌های تاب‌آوری شهری با تأکید بر تغییرات اقلیمی مطالعه موردی: ارزیابی تطبیقی شهرهای نقده و قروه. رهپویه معماری و شهرسازی، 2 (1)، 81-93. https://doi.org/10.22034/rau.2023.2005071.1047
  13. صیدی، علی نظر و گندمکار، امیر. (1400). بررسی تغییرات اقلیم شهر اهواز در رابطه با توسعه منطقه‌ای و برنامه‌ریزی شهری. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی 13 (50)، 169-151. https://dorl.net/dor/20.1001.1.66972251.1400.13.2.8.9
  14. علی‌نیا، زهرا؛ حسین‌پوربهنمیری، صابر و لقمانی، جابر. (1404). نقش فضاهای مکمل و فضاهای خالی شهری در توسعه پایدار و بازآفرینی شهری. مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی، 33 (8)، 91-100.
  15. فیضی، فرهاد و برک پور، ناصر. (1401). ارزیابی برنامه‌های توسعه کلان‌شهر تهران و منطقه آن از دیدگاه پیامدهای تغییرات اقلیمی. صفه، 32 (2)، 71-88. https://doi.org/10.52547/sofeh.32.2.71
  16. قاسمی‌گیلوائی، ولی‌اله و قربانی‌پارام، افشین. (1404). الگوی برج‌سازی مبتنی بر توسعه پایدار اجتماعی و اثرات آن بر حفظ محیط‌زیست شهری تهران. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 76 (25)، 409-419.
  17. محمدی ده چشمه، مصطفی و حاجی پور، نازنین. (1403). آینده‌پژوهی چالش‌های حکمروایی شهری در برابر تغییرات اقلیمی با تأکید بر بحران سیل (مطالعه موردی: کلان‌شهر اهواز). فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 14 (53)، 61-80. https://doi.org/10.30495/jzpm.2022.29126.3984
  18. محمدی، نیلوفر؛ حجازی زاده، زهرا؛ ضیائیان فیروزآبادی، پرویز و کربلائی، علیرضا. (1403). آشکارسازی تأثیر تغییر اقلیم بر مکانیزم جزایر حرارتی استان تهران. نیوار، 48 (124-125)، 203-224. https://doi.org/10.30467/nivar.2024.442784.1281
  19. مرادی، هوشنگ و ملکی، سعید. (1404). پیامدهای اجتماعی ـ اقتصادی تغییر اقلیم در فضاهای شهری با استفاده از مدل دینامیک سیستم (موردمطالعه: کلان‌شهر اهواز). فضای شهری و حیات اجتماعی، 4 (12)، 95-123. https://doi.org/10.22034/jprd.2024.62937.1116
  20. مرکز آمار ایران (1335- 1400)، داده‌های سرشماری استان تهران. https://amar.org.ir/
  21. مصری علمداری، پریچهر و رسولی، سید حسن. (1400). تحلیل تأثیر تغییرات اقلیم شهری بر میزان توزیع فضایی جمعیت با تأکید بر جزایر حرارتی نمونه موردی: شهر ساری. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 25 (77)، 231-243. https://doi.org/10.22034/gp.2021.41734.2703
  22. ملک‌عباسی، علی؛ طغیانی‌خوراسگانی، شیرین؛ شبانی، امیرحسین؛ مدبری، سروش و دیوید، ویانا. (1402). مروری نظام‌مند بر مقالات منتشر شده در تحلیل اثر تغییرات اقلیمی و فرم شهرها. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 59 (15)، 1-30. https://dorl.net/dor/20.1001.1.66972251.1402.15.3.1.8
  23. ملکی، لادن؛ ماجدی، حمید و زرآبادی؛ زهرا سادات سعیده. (1400). تحلیل نقش رویکردهای شهری در پاسخ به تغییرات اقلیم با تأکید بر شهرسازی بیوفیلیک، مورد پژوهی: شهر تنکابن. دانش شهرسازی، 5(1)، 147-163. https://doi.org/10.22124/upk.2020.13045.1211
  24. منافلویان، ساناز؛ سعیده زرآبادی، زهرا سادات و بهزادفر؛ مصطفی. (1399). شناسایی و بررسی وضعیت موجود تغییرات اقلیمی و چالش‌های آن در تاب‌آوری بوم شناسانه. فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 10 (39)، 447-462. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286462.1399.10.39.57.4
  25.  مهوش محمدی، زهرا و برک پور؛ ناصر. (1404). ارزیابی «آگاهی ـ تحلیل ـ اقدام» برنامه‌های توسعه شهری و منطقه‌ای اصفهان در مواجهه با اثرات تغییرات اقلیمی. صفه، 35 (1)، 105-127. https://doi.org/10.48308/soffeh.2024.233563.1297
  26. هاشمی، سید محمود و طاهرزاده کوزانی، سیده معصومه. (1404). تحلیل تأثیر تغییرات کاربری اراضی بر تشدید جزایر گرمایی شهری در استان گیلان. نشریه محیط‌زیست طبیعی، 78 (1)، 109-123. https://doi.org/10.22059/jne.2025.393408.2796
  27. همت جو، کوثر؛ معماریان، هادی و چزگی، مومنی دمنه. (1404). ارزیابی اثر تغییر اقلیم بر پتانسیل تولید رواناب در حوضه آبخیز شهری کاشمر. مجله علمی سامانه‌های سطوح آبگیر باران، 13 (2)، 83-100. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24235970.1404.13.2.5.7
  28. یغفوری، حسین و رحمانی، اسماعیل. (1403). تغییر اقلیم و ناپایداری شهری: ارزیابی پیامدهای مهاجرین اقلیمی بر شهرها، مطالعه موردی: شهر زاهدان. جغرافیا و مطالعات محیطی، 12 (48)، 126-141. https://doi.org/10.71740/ges.2024.979181
  29. Aad, G., Abbott, B., Abbott, D. C., Abed Abud, A., Abeling, K., Abhayasinghe, D. K., ... & Aleksandrov, I. N. (2020). Performance of the upgraded PreProcessor of the ATLAS Level-1 Calorimeter Trigger. https://doi.org/10.1088/1748-0221/15/11/P11016
  30. Alinia, Z., Hosseinpour Behnamiri, S., & Loqmani, J. (2025). The role of complementary spaces and open urban spaces in sustainable development and urban revitalization. Applied Studies in Social Sciences and Sociology, 33(8), 91-100. [In Persian].
  31. Anguelovski, I., Connolly, J. J., Pearsall, H., Shokry, G., Checker, M., Maantay, J., ... & Roberts, J. T. (2019). Why green “climate gentrification” threatens poor and vulnerable populations. Proceedings of the national academy of sciences, 116(52), 26139-26143. https://doi.org/10.1073/pnas.1920490117
  32. Anjomshoa, E., & Tabatabaei Mirhosseini, R. (2023). Identify and ranking of effective factors in changing urban infrastructure for a carbon-free and sustainable future. Journal of Structural and Construction Engineering, 10(3), 22-45. [In Persian]. https://doi.org/10.22065/jsce.2022.337222.2774
  33. Araos, M., Berrang-Ford, L., Ford, J. D., Austin, S. E., Biesbroek, R., & Lesnikowski, A. (2017). Climate change adaptation planning in large cities: A systematic global assessment. Environmental Science & Policy, 66, 375–382. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2016.06.009
  34. Asadi, R., & Arab, M. R. (2024). Analyzing the challenges of urban governance in the face of climate change and presenting its scenarios in Mashhad metropolis. Journal of Iran Futures Studies, 9(1), 186-211. [In Persian]. https://doi.org/10.30479/jfs.2024.20868.1575
  35. Basiry, M., alizade vahed, N., abasinaderpor, M. & Amin nayeri, B. (2024). Effective and effective consequences of urban development and climate change, a two-way relationship in the direction of adaptability to global scenarios. Safe City, 7(4), 91-112. https://doi.org/10.22034/ispdrc.2024.2030160.1108 [In Persian].
  36. Binesh, N., Niksokhan, M. H., & Sarang, A. (2018). A Review of Sustainable Urban Drainage Systems in Adaptation to Climate Change Impacts. Journal of Water and Sustainable Development, 4(2), 81-94. https://doi.org/10.22067/jwsd.v4i2.55958 [In Persian].
  37. Blakely, E. J. (2022). Urban planning for climate change. Lincoln Institute of Land Policy. https://www.lincolninst.edu/app/uploads/legacy-files/pubfiles/1310_blakely_final.pdf
  38. Boltianska, N., Skliar, R., & Skliar, O. (2020). Measures to improve energy efficiency of agricultural production. https://www.csd-i.org
  39. Brears, R. C. (Ed.). (2022). The Palgrave encyclopedia of urban and regional futures. Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-87745-3
  40. Brown, R. R., Keath, N., & Wong, T. H. F. (2009). Urban water management in cities: Historical, current and future regimes. Water Science & Technology, 59(5), 847–855. https://doi.org/10.2166/wst.2009.029
  41. Bulkeley, H. (2022). Climate changed urban futures: environmental politics in the anthropocene city. In Trajectories in environmental politics (pp. 263-281). Routledge.‌ https://doi.org/10.1080/09644016.2021.1880713
  42. Bulkeley, H., & Betsill, M. (2013). Revisiting the urban politics of climate change. Environmental Politics, 22(1), 136–154. https://doi.org/10.1080/09644016.2013.755797
  43. Chitsa, M., Sivapalan, S., Singh, B. S. M., & Lee, K. E. (2022). Citizen participation and climate change within an urban community context: Insights for policy development for bottom-up climate action engagement. Sustainability, 14(6), 3701.‌ https://doi.org/10.3390/su14063701
  44. Cloutier, G., & Joerin, F. (2012). Chapter 3 Tackling Climate Change Adaptation At The Local Level Through Community Participation. In Urban areas and global climate change (pp. 51-73). Emerald Group Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/S1047-0042(2012)0000012006
  45. Cloutier, G., Joerin, F., Dubois, C., Labarthe, M., Legay, C., & Viens, D. (2015). Planning adaptation based on local actors’ knowledge and participation: a climate governance experiment. Climate Policy, 15(4), 458-474. https://doi.org/10.1080/14693062.2014.937388
  46. Davari Zarnaghi, R., & Kalantari, M. (2024). Meta-Analysis of Climate Change and Urban Resilience Research in Iran. Urban Space and Social Life, 3(10), 51-32. https://doi.org/10.22034/jprd.2024.62414.1104 [In Persian].
  47. Diaz, C. G., Zambrana-Vasquez, D., & Bartolome, C. (2024). Building resilient cities: A comprehensive review of climate change adaptation indicators for urban design. Energies, 17(8), 1959.‌ https://doi.org/10.3390/en17081959
  48. Faizi, F., & Barakpur, N. (2022). Assessment of Development Plans of Tehran Metropolis and its Region from the Perspective of Climate Change Impacts. Soffeh, 32(2), 71-88. https://doi.org/10.52547/sofeh.32.2.71 [In Persian].
  49. Fryd, O., Backhaus, A., Birch, H., Fratini, C. F., Ingvertsen, S. T., Jeppesen, J., ... & Jensen, M. B. (2013). Water sensitive urban design retrofits in Copenhagen–40% to the sewer, 60% to the city. Water Science and Technology, 67(9), 1945-1952. https://doi.org/10.2166/wst.2013.073
  50. Galderisi, A. (2014). Climate Change Adaptation. Challenges and Opportunities for Smart Urban Growth. TEMA, 7(1), 43-67. https://doi.org/10.6092/1970-9870/2265
  51. Ghasemi-Gilvaei, V., & Ghorbani-Param, A. (2025). A Tower Construction Model Based on Socially Sustainable Development and Its Effects on the Preservation of Tehran’s Urban Environment. Applied Researches in Geographical Sciences, 25(76), 409–419.
  52. Glasbey, J. C., Nepogodiev, D., Simoes, J. F., Omar, O., Li, E., Venn, M. L., ... & COVID Surg Collaborative. (2021). Elective cancer surgery in COVID-19–free surgical pathways during the SARS-CoV-2 pandemic: an international, multicenter, comparative cohort study. Journal of Clinical Oncology, 39(1), 66-78. https://doi.org/10.1200/JCO.20.01933
  53. Hashemi, S. M. & Taherzadeh Kouzani, S. M. (2025). Analysis of the impact of land use change on the intensification of urban heat islands in Guilan Province. Journal of Natural Environment, 78(1), 109-123. [In Persian]. https://doi.org/10.22059/jne.2025.393408.2796
  54. Hemmatjoo, K., Memarian H., Chgezgi J., & Moemeni., D. J. (2025). Evaluation of Climate Change Impact on Runoff Potential in Kashmar Urban Watershed. Journal of Rainwater Catchment Systems, 13 (2), 5, 83-100. [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24235970.1404.13.2.5.7
  55. Hidalgo-González, C., Rodríguez-Fernández, M. P., & Pérez-Neira, D. (2022). Energy consumption in university commuting: Barriers, policies and reduction scenarios in León (Spain). Transport Policy, 116, 48-57.
  56. Hosseinzade Kuhi, H. (2023). Investigating the effect of climate change on urban flooding and reducing vulnerability using low-impact development (LID) practices. Integrated Watershed Management, 3(2), 30-46. https://doi.org/10.22034/iwm.2023.2002072.1077 [In Persian].
  57. Ilugbusi, B. S., Adisa, O., Chimezie Obi, O., Feranmi Awonuga, K., Adelekan, O. A., & Asuzu, O. F. (2024). Urban resilience to climate change: A review of adaptation strategies and infrastructure innovations. Ecofeminism Clim. Change, 5, 18. https://doi.org/10.26480/efcc.01.2024.18.23
  58. International Energy Agency (IEA). (2020). Energy efficiency 2020. Paris: IEA. Retrieved from https://www.iea.org/reports/energy-efficiency-2020
  59. Iran Statistics Center. (1956-2021). Census Data of Tehran Province. https://amar.org.ir/
  60. Jafarloo A, Ghofran M, Nazari S. (2025). Macro Issues of Urban and Rural Development and Land Use Planning in the Horizon of Iran 1420 with Strategic Future Approach. Jgs, 25(77), 266-289. https://doi.org/10.61186/jgs.25.77.11 [In Persian].
  61. Jahandari, J., Hejazi, R., Jozi, S. A. and Moradi, A. (2022). Impacts of urban expansion on spatio-temporal patterns of carbon storage ecosystem service in Bandar Abbas Watershed using InVEST software. Water and Soil Management and Modelling, 2(4), 91-106. https://doi.org/10.22098/mmws.2022.11069.1097 [In Persian].
  62. JaliliSadrabad S, Zabetiantaraghi E, Moradi P. (2023). Providing a suggested model of resilience in urban and extra-urban development plans. Disaster Prev. Manag. Know, 13 (1), 3-17. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23225955.1402.13.1.3.0 [In Persian].
  63. Kusuma, A., Anggraheni, E., Pratama, M. A., & Karina, K. (2025). Criticality disaster risk assessment for urban rail transport in Indonesia. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 9(1), 11040. https://doi.org/10.24294/jipd11040
  64. Kyprianou, I., Artopoulos, G., Bonomolo, A., Brownlee, T., Cachado, R. A., Camaioni, C., ... & Carlucci, S. (2023). Mitigation and adaptation strategies to offset the impacts of climate change on urban health: A European perspective. Building and Environment, 238, 110226. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2023.110226
  65. Lawler, J. J., Spencer, B., Olden, J. D., Kim, S., Lowe, C., Bolton, S., ... & Voss, J. G. (2013). Mitigation and adaptation strategies to reduce climate vulnerabilities and maintain ecosystem services. Climate vulnerability, 315. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-384703-4.00436-6
  66. Li, X., Stringer, L. C., & Dallimer, M. (2022). The impacts of urbanisation and climate change on the urban thermal environment in Africa. Climate, 10(11), 164.‌ https://doi.org/10.3390/cli10110164
  67. Lin, B. B., Ossola, A., Alberti, M., Andersson, E., Bai, X., Dobbs, C., ... & Tan, P. Y. (2021). Integrating solutions to adapt cities for climate change. The Lancet Planetary Health, 5(7), e479-e486.‌ https://doi.org/10.1016/S2542-5196(21)00135-2
  68. Lindley, S. J., Handley, J. F., McEvoy, D., Peet, E., & Theuray, N. (2007). The role of spatial risk assessment in the context of planning for adaptation in UK urban areas. Built environment, 33(1), 46-69. https://doi.org/10.2148/benv.33.1.46
  69. Mahvash Mohammadi, Z., & Barakpour, N. (2025). Evaluation of «awareness- analysis- action» of urban and regional development plans of Isfahan in facing the effects of climate change. Soffeh, 35(1), 105-127. https://doi.org/10.48308/soffeh.2024.233563.1297 [In Persian].
  70. Mak, K. H., Vidal-Petiot, E., Young, R., Sorbets, E., Greenlaw, N., Ford, I., ... & CLARIFY Investigators. (2021). Prevalence of diabetes and impact on cardiovascular events and mortality in patients with chronic coronary syndromes, across multiple geographical regions and ethnicities. European journal of preventive cardiology, 28(16), 1795-1806. https://doi.org/10.1093/eurjpc/zwab011
  71. Malek-Abasi, A., Taghiani-Khorasgani, Sh., Shabani, A-H., Mabari, S., & Divine, V. (2023). A systematic review of articles published on the analysis of the effects of climate change and urban form. New Perspectives in Human Geography, 59(15), 1-30. https://dorl.net/dor/20.1001.1.66972251.1402.15.3.1.8 [In Persian].
  72. Maleki, L., Majedi, H. & Zarabadi, Z. S. S. (2021). Analyzing the Role of Urban Approaches in Response to Climate Changes with Emphasis on Biophilic Urbanism, A Case Study: Tonekabon City. Urban Planning Knowledge, 5(1), 147-163. https://doi.org/10.22124/upk.2020.13045.1211 [In Persian].
  73. Manaflouyan, S., Saeideh zar Abadi, Z. S. & Behzadfar, M. (2020). Identify and review the current state of climate change and its challenges in ecological resilience. Geography (Regional Planning), 10(3-1), 447-462. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286462.1399.10.39.57.4 [In Persian].
  74. Maragno, D., Dall’Omo, C. F., Pozzer, G., & Musco, F. (2021). Multi-risk climate mapping for the adaptation of the venice metropolitan area. Sustainability, 13(3), 1334. https://doi.org/10.3390/SU13031334
  75. Meerow, S., Newell, J. P., & Stults, M. (2016). Defining urban resilience: A review. Landscape and Urban Planning, 147, 38–49. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2015.11.011
  76. Mesri alamdari, P., & rasouli, S. H. (2021). Analysis of the effect of urban climate change on the spatial distribution of the population with emphasis on thermal islands Case study of Sari city. Journal of Geography and Planning, 25(77), 231-243. https://doi.org/10.22034/gp.2021.41734.2703 [In Persian].
  77. Mohammadi Deh Cheshmeh, M., & HajiPour, N. (2024). Futures Studies of Urban Governance Challenges Against Climate Change with an Emphasis on the Flood Crisis (Case Study: Ahvaz Metropolis). Regional Planning Quarterly, 14(53), 61–80. https://doi.org/10.30495/jzpm.2022.29126.3984[In Persian].
  78. Mohammadi, N., Hejazizadeh, Z., Ziaian Firoozabadi, P., & Karbalaei, A. (2024). Detection of the Impact of Climate Change on the Mechanism of Urban Heat Islands in Tehran Province. Nivar, 48(124–125), 203–224. https://doi.org/10.30467/nivar.2024.442784.1281[In Persian].
  79. Moradi, H. & Maleki, S. (2025). Socio-economic consequences of climate change in urban spaces using system dynamics model (case study: Ahvaz metropolis). Urban Space and Social Life, 4(12), 95-123. https://doi.org/10.22034/jprd.2024.62937.1116[In Persian].
  80. Nelson, N., & Drew, J. (2024). Multispecies collaboratories: Reconfiguring children’s more-than-human entanglement with colonization, urban development and climate change. Children's Geographies, 22(1), 165-181.‌ https://doi.org/10.1080/14733285.2023.2253184
  81. Newman, P., & Kenworthy, J. (2015). The end of automobile dependence: How cities are moving beyond car-based planning. Washington, DC: Island Press.
  82. Pandey, B., & Ghosh, A. (2023). Urban ecosystem services and climate change: a dynamic interplay. Frontiers in Sustainable Cities, 5, 1281430. https://doi.org/10.3389/frsc.2023.1281430
  83. Pandya, A. B., Singh, S., & Sharma, P. (2022). Climate change and its implications for irrigation, drainage and flood management. In Water Security Under Climate Change (pp. 95-110). https://doi.org/10.1007/978-981-16-5493-0_6
  84. Pordel, M. & Ghiasi, B. (2024). Assessment and Analysis of Urban Development and Land Use Change Impact on Surface Permeability Using Machine Learning Algorithm and Remote Sensing Data: A Case Study of Tabriz City. Remote Sensing and GIS Applications in Environmental Sciences, 4(12), 140-116. https://doi.org/10.22034/rsgi.2024.62309.1084 [In Persian].
  85. Saket Hasanlouei, M., Agabegloo, S., Asadi, H., & Solgi, M. (2023). Analyzing the Dimensions and Components of Urban Resilience with an Emphasis on Climate Change Case Study: Comparative Evaluation of Naqadeh and Qorveh Cities. Rahpooye Memari-o Shahrsazi, 2(1), 81-93. https://doi.org/10.22034/rau.2023.2005071.1047 [In Persian].
  86. Schlosberg, D., & Collins, L. B. (2014). From environmental to climate justice: Climate change and the discourse of environmental justice. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 5(3), 359–374. https://doi.org/10.1002/wcc.275
  87. Sidi, A. N., & Gandamakār, A. (2020). An analysis of climate change in the city of Ahvaz in relation to regional development and urban planning. New Perspectives in Human Geography, 13(50), 151-169. https://dorl.net/dor/20.1001.1.66972251.1400.13.2.8.9 [In Persian].
  88. Suprayitno, D., Iskandar, S., Dahurandi, K., Hendarto, T., & Rumambi, F. J. (2024). Public policy in the era of climate change: adapting strategies for sustainable futures. Migration Letters, 21(S6), 945-958.‌ https://migrationletters.com/index.php/ml/article/view/8068
  89. Tasnia, T., & Growe, A. (2025). A Systematic Literature Review of Water-Sensitive Urban Design and Flood Risk Management in Contexts of Strategic Urban Sustainability Planning. Land, 14(2), 224. https://doi.org/10.3390/land14020224
  90. Torabi, Z. A., Khavarian-Garmsir, A. R., & Hall, C. M. (2024). Factors influencing climate change adaptation of tourism businesses. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure and Events, 1-21. https://doi.org/10.1080/19407963.2024.2391049
  91. UN-Habitat. (2024). World Cities Report 2024: Cities and Climate Action (Full report). UN-Habitat. https://unhabitat.org/sites/default/files/2024/11/wcr2024_-_full_report.pdf
  92. Wei, Y. M., Yu, B. Y., Li, H., Kang, J. N., Wang, J. W., & Chen, W. M. (2020). Climate engineering management: an emerging interdisciplinary subject. Journal of Modelling in Management, 15(2), 685-702. https://doi.org/10.1016/j.eng.2021.09.008
  93. World Bank. (2023). Thriving: Making Cities Green, Resilient, and Inclusive in a Changing Climate. World Bank Group. https://documents1.worldbank.org/curated/en/099900011182220848/pdf/P177249064afed0b1097e20d1a6bcff857f.pdf
  94. World Bank. (2024). Combating Heat in Cities: Operationalizing the Urban Heat Response. World Bank / Open Knowledge. (Oct 25, 2024 publication). https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/c4cc3e20-c5f0-4469-baea-14dc32021711
  95. Yaghfoori, H., & Rahmani, E. (2024). Climate change and urban instability: Assessing the implications of climate migrants on cities, a case study of Zahedan. Geography and Environmental Studies, 12(48), 126-141. https://doi.org/10.71740/ges.2024.979181 [In Persian].
شهر آینده، اندیشه بومی
دوره 1، شماره 2
آبان 1404
صفحه 1-25

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار